1526

Po śmierci Janusza II Księstwo Mazowieckie, składające się z 10 ziem, włączono do Korony Królestwa Polskiego. W aktach wcielonej do Korony dzielnicy mazowieckiej wystąpiła wzmianka o wsi szlacheckiej Sulewo liczącej kilka chat i karczmę, stanowiącej własność cześnika czerskiego Stanisława Okunia, a położonej w parafii Długa Kościelna.

Belina - herb szlachecki Okuniów czerskich

1538

Na gruntach wsi Długa Wola nad rzeką Długą zostaje lokowane, przez rycerza Stanisława z Grodziska Okunia (Okonia) - cześnika czerskiego, miasto Okuniew. Przywilej lokacyjny, który nadawał prawo niemieckie oraz możliwość organizowania targów i jarmarków, otrzymał od króla Zygmunta I Starego. Nowo założone miasto Okuniew stało się na 401 lat ośrodkiem administracyjnym dla pobliskiego Sulewa, występującego następnie pod nazwami Sulejewo, Sulyjewo, Sulejewek itp. Kolejnymi właścicielami dóbr okuniewskich byli Okuniowie, Powsinowie, Ciołkowie, Radzimińscy, Okęccy, Grzybowscy, Kliccy, Łubieńscy i Łopatinowie.

Pałac dworski Rodziny Łubieńskich w Okuniewie (ok.1870)

1630

Sulejewo wystąpiło jako płatnik dziesięciny w akcie erekcyjnym nowego kościoła pod wezwaniem św. Anny w Długiej Kościelnej.

 

1795

Po trzecim rozbiorze Sulejewo wraz z dobrami okuniewskimi trafiło do zaboru austriackiego. Granica tzw. Nowej Galicji z zaborem pruskim przebiegała bardzo blisko, komory celne znajdowały się w Okuniewie i Zielonej (obecnie osiedle w Warszawie - Wesołej).

 

1809

W wyniku wojny Austrii z Księstwem Warszawskim o ziemie III zaboru austriackiego gminę włączono w skład Księstwa Warszawskiego.

 

1815

Okuniew zostaje miastem powiatowym, Sulejewo znalazło się w Królestwie Polskim (Kongresowym).

 

1526

Na terenie Królestwa Polskiego przeprowadzono w latach 1824-1826 spis ludności i domów. Wyniki tego spisu zamieszczono w publikacji "Tabella miast, wsi i osad Królestwa Polskiego" z 1827 r. Podawała ona dla każdej, nawet najmniejszej, miejscowości liczbę ludności i ilość domów, charakteryzując jednocześnie jej położenie geograficzne, przynależność administracyjną i kościelną. Wieś i folwark Sulejówek liczył wówczas 6 domów i 57 mieszkańców.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom XI, strona 569.

1831

Między Okuniewem a Miłosną (obecnie osiedle Stara Miłosna w dzielnicy Warszawa-Wesoła) toczyły się krwawe walki Powstania Listopadowego, poprzedzające bitwę pod Olszynką Grochowską. 18 lutego miasto Okuniew zostało ostrzelane przez korpus rosyjski i spłonęło. Władze powiatowe przeniesiono do Mińska Mazowieckiego.

 

1863

Podczas Powstania Styczniowego, w kwietniu i wrześniu, w okolicach Okuniewa trwały walki partyzanckie.

 

1866

Otwarta została Warszawsko - Terespolska Droga Żelazna, ze stacją na wysokości Okuniewa, której spółka kolejowa nadała jednak nazwę Miłosna - od wsi przy Trakcie Brzeskim (obecnie osiedle Stara Miłosna w Warszawie - Wesołej). W następnych latach wokół stacji wyrosło osiedle pracowników kolei, zaczęła funkcjonować cegielnia oraz cechownia drewna, która dała nowej miejscowości nazwę Cechówka. Pierwotny plan budowy przewidywał, że linia kolejowa przebiegać będzie przez Okuniew, jednak urzędnicy carscy dokonali poprawek, prowadząc ją w linii prostej z Warszawy do Brześcia. Okuniew znalazł się 4 kilometry od jej przebiegu i ten fakt zdecydował w dużym stopniu o zatrzymaniu się rozwoju i upadku miasta.

Budowa stacji Miłosna Kolejowa (1866)

1869

W ramach carskich restrykcji po Powstaniu Styczniowym, 1 czerwca na mocy ukazu cara Aleksandra II Okuniew utracił prawa miejskie.

1898

Władze carskie utworzyły rembertowski poligon artyleryjski. W Sulejówku zaczęli osiedlać się rosyjscy oficerowie wraz z rodzinami.

Uruchomiono tramwaj konny, który poruszał się wąskotorową drogą żelazną łączącą Okuniew ze stacją kolejową w Miłośnie (pozostałością po trakcie tramwajowym jest dzisiejsza ulica Tramwajowa w Sulejówku). Kolejka wąskotorowa funkcjonowała do I Wojny Światowej, kiedy to w 1914 roku wycofujące się wojska rosyjskie rozebrały 3-kilometrową trasę i zarekwirowały szyny.

Tak mógł wyglądać tramwaj konny Okuniew-Miłosna Kolejowa (ok.1910)

1902

We wsi Żwir rozpoczęła działalność pierwsza na obecnym obszarze miasta szkoła. Zgodnie z prowadzoną przez władze carskie polityką rusyfikacji językiem wykładowym był rosyjski.

 

1910

Dla potrzeb wojskowych oraz dla wygody coraz liczniej przybywających z pobliskiej Warszawy letników uruchomiony zostaje przystanek kolejowy Sulejówek.

Przystanek Sulejówek (1934)

1918

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości Cechówka i Sulejówek znalazły się w gminie Okuniew, w powiecie warszawskim. Sulejówek liczył wówczas 60 domów i 350 mieszkańców.

 

1919

W Cechówce powstaje pierwszy posterunek Policji Państwowej. Budynek komisariatu wraz z aresztem mieścił się przy ulicy Bema. Został spalony przez Niemców 15 września 1939 roku.

Helena Paderewska, żona Ignacego Paderewskiego, zakupuje od rodziny Białobrzeskich willę "Białynia". Parcela, od imienia nowej właścicielki przybrała nazwę "Helin".

 

1920

Sierpniowa ofensywa bolszewicka zatrzymała się na linii rzeki Długiej. Krwawe walki toczyły się koło Okuniewa. Po drugiej stronie poligonu, 7 km od Sulejówka obrońcy stolicy stoczyli 14 sierpnia legendarny bój pod Ossowem.

Uruchomiona została szkoła w Cechówce.

Do dworku "Siedziba" wprowadza się pierwszy Premier Niepodległej - Jędrzej Moraczewski wraz z małżonką, Zofią.

Dworek Siedziba (2007)

1921

Z polecenia Zofii i Jędrzeja Moraczewskich, Pani Aleksandra Szczerbińska (później Piłsudska) zakupuje od kolejarza Konstantego Skorupki Willę Otrando zwaną potocznie "Drewniakiem". Rodzina Piłsudskich wprowadza się do Sulejówka.

Willa Otrando (2007)

1923

Powstaje "Milusin", dworek Rodziny Piłsudskich, którego budowa sfinansowana została ze składek żołnierskich, jako dar dla Józefa Piłsudskiego. 23 marca 1923 roku Starostwo Warszawskie zatwierdza projekt architekta prof. Kazimierza Skórewicza, nowego domu Piłsudskich, który od całej parceli przyjmuje nazwę "Milusin". 13 czerwca 1923 roku Milusin jest gotowy. Generałowie - Daniel Konarzewski i Tadeusz Rozwadowski w imieniu Komitetu Żołnierza przekazują Aleksandrze i Józefowi Pilsudskim klucze. W latach 1923-1926 Marszałek mieszkał w nim stale, a później systematycznie bywał.

Dworek Milusin (2007)

1925

Z inicjatywy mieszkańców Cechówki zostaje założona Ochotnicza Straż Pożarna w Cechówce. Tymczasowym lokum strażaków staje się pomieszczenie pralni w budynku mieszkalnym przy ulicy Głowackiego. Na organizowanych kwestach i festynach zaczęto zbierać pieniądze na budowę remizy.

Maciej Rataj (polski polityk, działacz ludowy i publicysta) nabywa "Dobra Ziemskie Żwir", które w roku 1946 na jego cześć nazwano Ratajewem.

 

1926

U zbiegu ulic Tetmajera i Królowej Jadwigi (dziś ul.Kopernika) w Cechówce wybudowano drewnianą remizę, którą następnie obmurowano pustakami i dobudowano pomieszczenie ze sceną. Remiza wraz z całym dobytkiem została spalona przez Niemców 15 września 1939 roku.

 

1927

Wzniesiony został nowy budynek szkoły w Cechówce, która w roku 1933 otrzymała imię Marszałka Józefa Piłsudskiego.

 

1930

Staraniem małżeństwa Paderewskich na parceli "Helin" powstaje budynek "Ognisko Helin", które zostaje przekazane Towarzystwu o nazwie "Pomoc dla Inteligencji". W latach 1931-39, w "Ognisku Helin" znajdowały schronienie zubożałe przedstawicielki polskiej inteligencji. Po śmierci żony Ignacy Paderewski nadal wspierał działalność "Ogniska". W 1940 roku niemieckie władze okupacyjne zlikwidowały "Ognisko". Budynek został siedzibą Abwehry - kontrwywiadu na front wschodni. W latach 1947-53 budynek znajdował się w zarządzie Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Następnie przekazano je Ministerstwu Oświaty, które utworzyło tu Centrum Oświatowe Doskonalenia Kadr Oświatowych. W 1991 roku obiekt przejął CODN.

Helin uwieczniony na fotografii przez niemieckiego żołnierza stacjonującego w Sulejówku (1942)

1932

Ulegają likwidacji małe, jednoklasowe szkoły w Żwirze, Żurawce i Woli Grzybowskiej. W ich miejsce zostaje uruchomiona jedna, trzyklasowa szkoła w Sulejówku. W 1936 roku szkołę przeniesiono do nowego budynku, rok później uzyskała status siedmioklasowej szkoły powszechnej im. I Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

 

1935

W szkole powszechnej w Cechówce zawiązuje się pierwsza drużyna harcerska. W okresie okupacji większość harcerzy z Cechówki była żołnierzami Armii Krajowej. Niektórzy walczyli i polegli w Powstaniu Warszawskim. Walczyli w plutonie "Felek", kompanii "Rudy", batalionu "Zośka".

 

1936

Poświęcony został kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego w Cechówce.

Kościół pw. Przemienienia Pańskiego w Miłośnie (2009)

1937

Linia kolejowa do Mińska Mazowieckiego została zelektryfikowana, a stacje i przystanki przebudowano.

 

1938

Ze składek społeczeństwa ufundowano sztandar OSP w Cechówce.

 

1939

- l kwietnia Sulejówek uzyskuje status samodzielnej gminy w powiecie warszawskim. Obejmowała ona obszary dzisiejszych miast Sulejówek i dzielnicy Warszawa – Wesoła.

15 września, w odwecie za zastrzelenie dowódcy, oddział Wehrmachtu dokonuje krwawej pacyfikacji Cechówki, mordując i paląc około 65 mieszkańców i uchodźców.
Tego samego dnia, u zbiegu ulic: Kilińskiego i Hallera, w przypadkowej potyczce niemieckiego konwoju pancernego z żołnierzami 103 Batalionu Strzelców ginie niemiecki generał Werner von Fritsch.
Więcej...

27 września w budynku szkoły w Sulejówku gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba parafuje warunki kapitulacji Warszawy. Więcej...

Generał T.Kutrzeba wychodzi z budynku szkoły w Sulejówku (1939)

1940

Hitlerowcy uruchamiają w Sulejówku centralę wywiadowczą Abwehry o kryptonimie "Stab Walli". W strukturach tajnej jednostki znalazły się trzy departamenty wywiadowcze: Walli I, II i III oraz elitarna szkoła, kształcąca fachowców od "roboty wywiadowczej" na teren Europy Wschodniej. W Sulejówku powstaje dzielnica niemiecka, odgrodzona od reszty miejscowości zasiekami z drutu kolczastego. Obejmuje obszar dzisiejszej Enklawy Historycznej wraz z przyległościami. Abwehrbefehlsstab Walli funkcjonuje do 1944 roku. Zostaje ewakuowany tuż przed wkroczeniem do Sulejówka oddziałów Armii Radzieckiej. Więcej...

Niemiecki drogowskaz do Centrali Walli (1941)

1944

31 lipca 1944 r. do Cechówki i Sulejówka wkroczyły wojska radzieckie.

Uruchomione zostało gimnazjum w Sulejówku, przekształcone później w liceum. W początkowym okresie szkoła działała jako filia Liceum im. Władysława IV w Warszawie, do której warszawska szkoła oddelegowała czterech nauczycieli. Z tym faktem wiązały się duże niedogodności i zagrożenia (z likwidacją szkoły włącznie). W marcu 1947 roku radni podejmują decyzję o uznaniu gimnazjum i liceum w Sulejówku za samorządowe, w listopadzie tego roku Minister Oświaty podejmuje decyzję o przydzieleniu szkole czterech etatów nauczycielskich opłacanych ze Skarbu Państwa. W maju 1947 roku przeprowadzono w Sulejówku pierwsze egzaminy maturalne, do których przystąpiło siedem osób. Świadectwa firmowane były pieczęciami Liceum im. Władysława IV. Na pierwsze, "własne" świadectwa maturalne sulejóweckie liceum musiało poczekać jeszcze dwa lata...

 

1946

Wieś Żwir, dla uczczenia pamięci zamieszkującego w niej przed wojną marszałka Sejmu Macieja Rataja, zmienia nazwę na Ratajewo.

 

1948

Następuje zalesienie terenu "Glinianek", dając początek Parkowi "Glinianki". W roku 1981 na południowo-wschodnim terenie parku powstaje obiekt sportowy: boisko do piłki nożnej, sześciotorowa bieżnia lekkoatletyczna i wielofunkcyjne boisko asfaltowe.

 

1949

Do Sulejówka przybywa prof. Stanisław Grabski z rodziną, który otrzymał majątek "Osada Zochna" po Karolu Albrechcie (K.Albrecht w czasie wojny podpisał volklistę, a w 1944 r. opuścił kraj), jako rekompensatę za mienie pozostawione na wschodzie.

 

1952

Po likwidacji powiatu warszawskiego Gmina Sulejówek stała się Dzielnicą miejsko-uzdrowiskowego powiatu otwockiego. W skład gminy wchodziły gromady: Cechówka, Sulejówek, Szkopówka, Ratajewo, Żurawka, Stara Miłosna, Grzybowa, Zielona i Wesoła. 1 lipca 1952 od gminy Sulejówek odłączono gromady: Stara Miłosna, Szkopówka, Wesoła, Zielona i Grzybowa, tworząc z nich gminę Wesoła.

 

1953

Ministerstwo Obrony Narodowej przenosi z Warszawy na teren poligonu siedzibę Stacji Doświadczalnej Departamentu Służby Samochodowej MON nadając jej nazwę: Poligon Naukowo-Badawczy Sprzętu Pancernego i Motoryzacji. Wtedy też skierowano tu do pracy pierwszych inżynierów, absolwentów Wojskowej Akademii Technicznej. Powstaje osiedle mieszkaniowe. W roku 1965 podniesiono status placówki do rangi instytutu naukowego, nadając jej nazwę: Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej.

 

1954

W wyniku znacznej rozbudowy zabudowań wokół stacji kolejowej "Miłosna" Cechówka przyjmuje nową nazwę - Miłosna.

 

1955

Następuje fuzja dwóch klubów sportowych: LZS "Mazovia" Sulejówek i KS "Kolejarz" Miłosna. W roku 1957 powstały w wyniku fuzji klub zyskuje osobowość prawną i przyjmuje nazwę LZS "Victoria".

 

1956

Dworek Piłsudskich, "Milusin" zostaje opuszczony przez wojsko. Budynek zostaje adaptowany na przedszkole.

 

1958

Dzielnica Sulejówek otrzymuje miano Osiedla w powiecie otwockim.

 

1961

Oddany zostaje do użytku nowy budynek Liceum Ogólnokształcącego, które w roku 1984 otrzymało imię Ignacego Jana Paderewskiego.

 

1962

Osiedle Sulejówek otrzymało 18 lipca prawa miasta. Liczyło wówczas 13,5 tys. mieszkańców.

 

1964

Dyrekcja Okręgowa Poczty Polskiej zmienia nazwę Urzędu Pocztowo-Telekomunikacyjnego Miłosna na Urząd Pocztowo-Telekomunikacyjny Sulejówek 3.

 

1966

Oddana została do użytku nowa szkoła w Miłośnie, która w roku 1986 otrzymała imię Janusza Korczaka.

 

1971

Oddana została do użytku nowa szkoła w Sulejówku imienia Stefana Czarnieckiego. Inspiracją do nadania szkole imienia był zwycięski bój, jaki 31 VII 1656 w okolicach Sulejówka pod Okuniewem stoczył ze Szwedami Stefan Czarniecki. Oddział szwedzki liczył 2000 żołnierzy, Czarniecki zdobył na Szwedach 6 działek regimentowych i ścigał nieprzyjaciół aż do Bródna. Był to ostatni akcent Bitwy o Warszawę, przegranej przez wojska polski-litewskie, największej pod względem kombatantów bitwy w dziejach wojen polsko-szwedzkich, rozegranych w czasie tzw. Potopu Szwedzkiego.

Na granicy Miłosny i Sulejówka odsłonięty został pomnik ofiar zbrodni wojennej z 15 września 1939 r.

Pomnik Mieszkańców Poległych i Pomordowanych w latach 1939-1944 (2009)

1975

Po reformie administracyjnej kraju miasto Sulejówek znalazło się w województwie stołecznym warszawskim.

 

1979

Rozpoczęła się trwająca łącznie około 10 lat budowa sieci gazowej, przy dużym zaangażowaniu organizacyjnym i finansowym mieszkańców miasta.

 

1982

Oddany został do użytku nowy budynek przedszkola w Miłośnie.

 

1983

Poświęcony został kościół parafialny pw. Maryi Matki Kościoła w Sulejówku, w którym od roku 1998 znajduje się sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia.

Przyjęty został pierwszy herb miasta.

Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia w Sulejówku (2008)

1988

W 70-tą rocznicę Odzyskania Niepodległości zostaje usypany Kopiec Współtwórców Polski Niepodległej, na którym umieszczono pamiątkowy głaz. Teren wokół Kopca otrzymuje nazwę: Skwer Niepodległości.

Skwer Niepodległości (2008)

1990

Oddana została do użytku przychodnia zdrowia w Miłośnie.

Odsłonięty został pomnik mieszkańców Miłosny i Sulejówka, poległych w szeregach Harcerskiego Batalionu AK „Zośka".

Pomnik Poległych Żołnierzy AK i Harcerskiego Batalionu "Zośka" (2008)

1991

Oddany został po remoncie budynek szkoły w Miłośnie, noszącej od 1933 roku (z przerwą) imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. W następnych latach szkoła została znacznie rozbudowana.

 

1994

Oddana została do użytku automatyczna centrala telefoniczna, zastępująca funkcjonującą od czasów przedwojennych centralę ręczną.

 

1996

Oddane zostały do użytku stacja uzdatniania wody i oczyszczalnia ścieków, co umożliwiło rozpoczęcie budowy miejskiej sieci wodociągowej i kanalizacyjnej.

 

1998

Oddany został do użytku nowy budynek szkoły w Sulejówku, noszącej od roku 1937 (z przerwą) imię Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego.

 

1990

Po reformie administracyjnej kraju miasto Sulejówek znalazło się w województwie mazowieckim.

Nastąpiła reorganizacja szkolnictwa utworzone zostały dwa gimnazja publiczne i jedno prywatne.

 

2000

Rok jubileuszowy mieszkańcy Sulejówka upamiętnili przyjęciem nowych symboli miasta - flagi, godła, herbu, sztandaru, pieczęci i hejnału. Więcej...

Dworek „Milusin" został zwrócony rodzinie Piłsudskich w celu utworzenia Muzeum Rodzinnego Marszałka Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. Przedszkole zostało przeniesione do wzniesionego w roku 1937, a obecnie rozbudowanego budynku szkoły - pomnika.

 

2004

22 grudnia nastąpiło uroczyste otwarcie Komisariatu Policji w Sulejówku.

 

2006

Przekazanie Fundacji Rodziny Marszałka Piłsudskiego nieruchomości należących do Rodziny Marszałka.

 

2009

20 maja w Parku Miejskim uroczyście odsłonięto tablicę pamiątkową, poświęconą patronowi parku, Marianowi Jonkajtysowi.

24 października, z inicjatywy Miejskiego Komitetu Pamięci Walk i Męczeństwa, nastąpił obywatelski czyn ponownego usypania Kopca Współtwórców Polski Niepodległej na Skwerze Niepodległości. Przesunięcie kopca miało na celu uzyskanie dogodnego miejsca dla posadowienia pomnika "Lekcja historii".

11 listopada uroczyście przekazano Fundacji Rodziny Marszałka Piłsudskiego symboliczne klucze od pierwszego domu Józefa Piłsudskiego w Sulejówku - Willi Otradno. Dotychczasowych lokatorów przeprowadzono do nowowybudowanego budynku komunalnego.

 

2010

13 czerwca, na Skwerze Niepodległości, zostaje odsłonięty pomnik Marszałka Józefa Piłsudskiego z córkami. Rzeźba nosi nazwę "Lekcja historii".

31 sierpnia Wojskowa Agencja Mieszkaniowa przekazuje na rzecz Miasta Sulejówek nieruchomość przy ulicy Okuniewskiej o powierzchni 7,15 ha, na której planowana jest budowa drugiej stacji uzdatniania wody.

12 września w Parku Glinianki, na terenie dawnego stadionu MLKS Victoria, zostaje oddany do użytku kompletnie zmodernizowany obiekt sportowy (dwa boiska piłkarskie i zadaszona trybuna mogąca pomieścić 1250 osób).

12 listopada zostaje oddany do użytku nowy budynek miejskiej przychodni zdrowia w Sulejówku. Miejska Przychodnia nr 1 zostaje przeprowadzona do nowej siedziby z zabytkowej Willi Bzów.

 

2012

W czerwcu, w ramach organizowanych przez Polskę i Ukrainę Mistrzostw Europy w piłce nożnej „EURO 2012”, stadion miejski w Sulejówku otrzymał status Centrum Treningowego drużyny Federacji Rosyjskiej. Rosyjscy piłkarze odbyli na obiekcie kilka treningów, w tym jeden otwarty dla publiczności.

20 września zostaje uroczyście otworzony Miejski Dom Kultury w Sulejówku.

EURO 2012 w Sulejówku (2012)

2013

13 kwietnia w Kościele pw. Maryi Matki Kościoła w Sulejówku zostaje odsłonięta Tablica Smoleńska upamiętniająca ofiary katastrofy prezydenckiego samolotu Tu-154M. Tablica została przytwierdzona obok istniejącej Tablicy Katyńskiej, do której nawiązuje szatą graficzną.

Sulejówecka Tablica Smoleńska

2014

6 grudnia zostaje uroczyście otworzony nowy budynek Miejskiego Przedszkola nr 2 w Sulejówku Miłośnie.





 

Andrzej Marian Tomaszewski, "Cechówka Miłosna Sulejówek", wydanie z 2002 roku
Wojskowy Instytut Techniki Pancernej i Samochodowej
Oficjalna strona Miasta Sulejówek
Portal Miasta Sulejówek
Ulice Sulejówka
Wikipedia

 

pomysł i realizacja: Portal Miasta Sulejówek © 2009-2013